x

Zwiastowanie Maryi

W dialogu z dawniejszymi i dzisiejszymi interpretatorami próbowałem wyjaśnić, co na początku swych Ewangelii Mateusz i Łukasz opowiadają o dzieciństwie Jezusa – napisał Papież w swojej najnowszej książce „Jezus z Nazaretu. Dzieciństwo”.
Zwiastowanie - scena z ołtarza Mariackiego
Wita Stwosza w Krakowie

„W szóstym miesiącu posłał Bóg anioła Gabriela do miasta w Galilei, zwanego Nazaret, do Dziewicy poślubionej mężowi imieniem Józef, z rodu Dawida; a Dziewicy było na imię Maryja” (Łk 1,26n).

Zapowiedź narodzenia Jezusa jest złączona z historią Jana Chrzciciela przede wszystkim chronologicznie, przez wskazanie czasu, który upłynął od orędzia archanioła Gabriela danego Zachariaszowi, mianowicie „w szóstym miesiącu” od momentu poczęcia przez Elżbietę. Oba wydarzenia i obydwa posłannictwa są jednak w tym fragmencie powiązane również przez informację, że Maryja i Elżbieta – a więc również ich dzieci – są krewnymi.

Nawiedzenie Elżbiety przez Maryję będące następstwem rozmowy Gabriela z Maryją (zob. Łk 1,26) doprowadza jeszcze przed narodzeniem do spotkania Jezusa z Janem w Duchu Świętym, i w tym spotkaniu uwidacznia się jednocześnie również wzajemna relacja ich posłannictw. Jezus jest młodszy, jest Tym, który przychodzi później. Jednak Jego bliskość sprawia, że Jan podskakuje w łonie swej matki, a Elżbieta zostaje napełniona Duchem Świętym (zob. Łk 1,41). W ten sposób już w relacji świętego Łukasza o zwiastowaniu i narodzeniu, obiektywnie ukazuje się to, co Chrzciciel powie w Ewangelii Jana: „To jest Ten, o którym powiedziałem: Po mnie przyjdzie Mąż, który mnie przewyższył godnością, gdyż był wcześniej ode mnie” (1,30).

Przede wszystkim trzeba jednak dokładniej rozważyć opowiadanie o zwiastowaniu Maryi narodzenia Jezusa. Przyjrzyjmy się najpierw orędziu anioła, a następnie odpowiedzi Maryi.

W pozdrowieniu anielskim uderza fakt, że anioł nie wita jej zwyczajnym pozdrowieniem hebrajskim shalom – pokój tobie – lecz formułą grecką chaire, którą można spokojnie przełożyć na „bądź pozdrowiona”, podobnie jak mówi się w złożonej ze słów zwiastowania maryjnej modlitwie Kościoła (zob. Łk 1,28.42). Tutaj jednak słuszną rzeczą będzie podać właściwe znaczenie słowa chaire: raduj się! Od tego pozdrowienia anioła – można powiedzieć – zaczyna się we właściwym sensie Nowy Testament.

Słowo to powraca w świętą noc na ustach anioła, kiedy mówi pasterzom: „Zwiastuję wam radość wielką” (2,10). Pojawia się znowu – uJana – przy spotkaniu ze Zmartwychwstałym: „Uradowali się uczniowie, ujrzawszy Pana” (20,20). W mowach pożegnalnych pojawia się u Jana teologia radości, która – można by powiedzieć – wyjaśnia głębię tego słowa. „Znowu jednak was zobaczę i rozraduje się serce wasze, a radości waszej nikt wam nie zdoła odebrać” (16,22).

Chaire: Raduj się!
Od tego pozdrowienia anioła
– można powiedzieć –
zaczyna się we właściwym sensie
Nowy Testament

Radość pojawia się w tych tekstach jako właściwy dar Ducha Świętego, jako rzeczywisty podarunek Odkupiciela. W ten sposób w pozdrowieniu anielskim rozlega się akord, który nie przestaje potem rozbrzmiewać poprzez całą historię Kościoła, a jego treść można dosłyszeć również w podstawowym słowie, którym określa się całe chrześcijańskie głoszenie: Evangeliumradosna Nowina.

„Raduj się”, to przede wszystkim – jak widzieliśmy – greckie pozdrowienie, dlatego już w tym słowie anioła otwarta zostaje droga do narodów świata, obecny jest motyw uniwersalizmu chrześcijańskiego orędzia. A przecież jest to jednocześnie słowo, które zostało zaczerpnięte ze Starego Testamentu i stanowi doskonały wyraz ciągłości biblijnej historii zbawienia. Stanislas Lyonnet i René Laurentin wykazali przede wszystkim, że w skierowanym do Maryi pozdrowieniu anioła zostało powtórzone i zaktualizowało się proroctwo Sofoniasza 3,14-17, które brzmi następująco: „Wyśpiewuj, Córo Syjońska! Podnieś radosny okrzyk, Izraelu! […] Pan, twój Bóg, jest pośród ciebie.”

Nie ma potrzeby wchodzić tu w szczegóły relacji między pozdrowieniem anioła i proroczym słowem obietnicy; istotny powód, dla którego Córa Syjońska może się radować, jest wyrażony w słowach: „Pan jest pośród ciebie” (So 3,15.17). W dosłownym przekładzie znaczy to: „Jest w twoim łonie”. Sofoniasz nawiązuje więc do słów z Księgi Wyjścia, które określają mieszkanie Boga w Arce Przymierza jako przebywanie Boga „w łonie Izraela” (zob. Wj 33,3; 34,9; por. Laurentin, Struktur und Theologie, dz. cyt., s. 75-82). Właśnie to słowo powraca w skierowanym do Maryi pozdrowieniu Gabriela: „Oto poczniesz w swym łonie” (Łk 1,31).

Jakkolwiek by się oceniało szczegóły tych paralelizmów, widoczna jest wewnętrzna bliskość obydwu orędzi. Maryja jawi się w swej osobie jako Córa Syjońska. Obietnice dotyczące Syjonu spełniają się w Niej w sposób nieoczekiwany. Maryja staje się Arką Przymierza, miejscem rzeczywistego zamieszkania Pana.

„Raduj się, pełna łaski!”. Jeszcze jeden aspekt pozdrowienia chaire zasługuje na uwagę: związek radości z łaską. W języku greckim te dwa słowa, radość i łaska (chará i cháris) wywodzą się z tego samego korzenia. Radość i łaska są nierozłączne.

Wstecz...
wtorek, 02 września 2014

KOMENTARZE

Wnioski z historii

Nikt nie może nam zagwarantować, że już nigdy nie nadejdą czasy, kiedy Polski znowu trzeba będzie bronić
Więcej...

Przed szczytem NATO

Wojny na wschodniej Ukrainie mogło w ogóle nie być, gdyby Zachód sięgnął po odpowiednie narzędzia już po aneksji Krymu
Więcej...

Węgry na rozstajach

Od Orbána możemy się wiele nauczyć, ale naszym towarzyszem drogi ten wybitny polityk już raczej nie będzie
Więcej...

Szkolne niepokoje

Przygotowania do posłania mojej sześciolatki do pierwszej klasy wyznaczał rok rozterek, walki z pomysłami MEN, w końcu decyzja: szkoła katolicka
Więcej...

Wiara i przemoc

Dlaczego Turek broni irackich chrześcijan głośniej niż ich europejscy bracia w wierze?
Więcej...

Wolna dzieciarnia

Bawić się w wojnę na grach komputerowych można. Bo gry są oficjalnie dopuszczone do użytku, a patyk nie
Więcej...

Prawo do wypoczynku

Wakacje Polaków AD2014 okiem dziennikarza
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Upomnienie

Każdy wierzący ma prawo upominać braci w wierze, kiedy dostrzega, że idą w stronę piekła
Więcej...

Alergia na metale

Czasem prosta alergia na metale może utrudniać ludziom pracę zawodową, a nawet codzienne funkcjonowanie.
Więcej...

Ustawa o prawach konsumenta

Po wejściu w życie ustawy o prawach konsumenta, prawa kupujących i obowiązki sprzedających będą identyczne w całej Unii Europejskiej.
Więcej...