x

Warszawa: na Pl. Grzybowskim stanie pomnik Polaków ratujących Żydów

Pomnik upamiętniający Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej stanie na Placu Grzybowskim w 2015 r. Do końca lutego 2014 r. ma zostać rozstrzygnięty konkurs architektoniczno-rzeźbiarski na jego koncepcję.
20131104 17:36
iś / Warszawa (KAI)
fot. PAP/Grzegorz Jakubowski
 
Konkurs ogłoszony został 11 października tego roku przez Urząd Miasta St. Warszawy oraz Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa.

Wzdłuż ogrodzenia oddzielającego teren kościoła Wszystkich Świętych od Placu Grzybowskiego stanie mur z tabliczkami zawierającymi 10 tys. nazwisk Polaków, którzy z narażeniem życia pomagali ocalić osoby narodowości żydowskiej.

Projekt powstania monumentu narodził się w 2000 roku wśród przedstawicieli Komitetu dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów. Poparcia inicjatywie udzielił ks. infułat Zdzisław Król, proboszcz parafii Wszystkich Świętych znajdującej się na Pl. Grzybowskim, gdzie ma stanąć pomnik. Entuzjastycznie do projektu odniósł się także na specjalnej audiencji ówczesny Prymas Polski kard. Józef Glemp.

– Wybór właśnie tego miejsca nie jest przypadkowy. To na terenie parafii Wszystkich Świętych, wchodzącej w latach 1940-1944 w obszar warszawskiego getta, ówczesny proboszcz ks. Marceli Godlewski ratował życie niezliczonym ofiarom hitlerowskiego terroru – powiedział podczas dzisiejszej konferencji prasowej poświęconej budowie planowanej pomnika obecny proboszcz parafii Wszystkich Świętych ks. dr Piotr Waleńdzik.

Pomnik ma się składać z trzech części, których ostateczny kształt zostanie doprecyzowany po rozstrzygnięciu konkursu. Pierwszą z nich stanowić będzie główny monument, który stanie na małym placyku przy tablicy wmurowanej na ścianie kościoła Wszystkich Świętych w 2001 r. w obecności ówczesnego premiera RP Jerzego Buzka. Druga część usytuowana zostanie przy fasadzie arkad Marconiego. Wreszcie mur, na którym zawiśnie 10 tys. nazwisk osób ratujących wzniesiony zostanie w miejsce istniejącego dziś parkanu oddzielającego teren kościoła od Placu Grzybowskiego. W podziemiach kościoła powstanie ścieżka edukacyjna opowiadająca historię ukrywających się tam osób i tych, którzy pomagali im przetrwać.

– Te dziesięć tysięcy to oczywiście liczba przybliżona, jako Komisja Historyczna zdajemy sobie doskonale sprawę z tego, że Polaków pomagających Żydom w czasach okupacji hitlerowskiej było znacznie więcej – powiedział prof. Jan Żaryn, kierownik Komisji Historycznej Komitetu, która zajmuje się gromadzeniem i weryfikacją danych dotyczących Polaków ratujących Żydów. – Po zakończeniu prac nad pomnikiem będziemy dalej gromadzić świadectwa pomocy udzielanej osobom narodowości żydowskiej podczas wojny. Liczba 10 tys. związana jest z liczbą tabliczek, którą mur jest w stanie pomieścić.

Według danych zaprezentowanych na konferencji przez prof. Żaryna, w chwili obecnej Komitet dysponuje własną listą, złożoną w Archiwum Akt Nowych, zawierającą ponad 800 zweryfikowanych nazwisk ratujących. Ponadto przedstawiciele Komitetu współpracują z szeregiem instytucji i osób prywatnych, którzy również posiadają dane dotyczące osób zaangażowanych w pomoc Żydom w czasie II wojny światowej.

Są to m.in. lista Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata Instytutu Yad Vashem, gdzie znajduje się w chwili obecnej 6600 nazwisk Polaków, lista projektu „Indeks” Instytutu Pamięci Narodowej i Narodowego Centrum Kultury, która zawiera dane ok. 1000 osób, lista gromadzona przez archiwum Radia Maryja, której elementem jest zbiór ks. prof. Pawła Rytla-Adrianika, gromadzący nazwiska 600 polskich kapłanów ratujących Żydów czy listy będące w posiadaniu żeńskich zgromadzeń zakonnych, na których czoło wysuwa się zbiór stworzony przez s. Jolantę Olech. Do tego dochodzą kwerendy przygotowane przez osoby prywatne, m. in. lista zbierana przez historyków Marka Pola, Ryszarda Tyndorfa i ks. prof. Zygmunta Zielińskiego, lista aktorów i artystów pomagających Żydom zebrana przez Janinę Herę czy lista 70 Polaków z Wołynia zebrana przez specjalistkę od badań nad ludobójstwem na Kresach Wschodnich Ewę Siemaszko.

– Mamy nadzieję, że do konkursu zgłosi się wielu artystów a zwycięski projekt będzie godny zarówno tych, których ma upamiętniać, jak i samej Warszawy – powiedział prof. Adam Strzembosz stojący na czele Komitetu.

Budowę pomnika sfinansuje Miasto Stołeczne Warszawa oraz Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa. Szacunkowy koszt budowy to 2 mln zł.

Komitet dla Upamiętnienia Polaków Ratujących Żydów powstał w 1998 r. z inicjatywy Anny Poray-Wybranowskiej. Przewodnictwo Komitetu objął Stanisław Broniewski „Orsza”, legendarny naczelnik Szarych Szeregów. Wśród założycieli byli m. in. Dyrektor Zamku Królewskiego prof. Andrzej Rottermund, przewodniczący Rady Warszawy Andrzej Szyszko, przewodniczący Stowarzyszenia Sprawiedliwych Wśród Narodów Świata Jerzy Śliwczyński oraz historyk prof. Tomasz Strzembosz.

Pierwszym zadaniem Komitetu było zbieranie i weryfikowanie danych o Polakach ratujących Żydów. Komitet powołał do tego celu Komisję Historyczną pod przewodnictwem Tomasza Strzembosza, której obecnie przewodniczy prof. Jan Żaryn. Drugim zadaniem Komitetu było doprowadzenie do powstania pomnika, na którym utrwalone zostaną nazwiska Ratujących. Od roku 2008 na czele Komitetu stoi prof. Adam Strzembosz, były prezes Sądu Najwyższego RP. Ramienia Komitetu w skład Sądu Konkursowego powołany został architekt Czesław Bielecki.
Wstecz...
piątek, 19 grudnia 2014

KOMENTARZE

Podnieśmy głowy

Mamy klucz do zrozumienia nie tylko Bożego Narodzenia, ale całych ludzkich dziejów
Więcej...

Milczeć się nie da

O ile na intelektualną nieuczciwość raczej rady nie ma i można tylko pomstować, o tyle jeśli chodzi o fakty, warto je przypominać
Więcej...

Oczekiwanie na Dziecię

W Azji czy Afryce małoletni wykorzystywani są w konfliktach zbrojnych czy do morderczej pracy. W Europie – do przepychania własnej ideologii
Więcej...

Cztery adwenty, cztery Boże Narodzenia

Przyszłość należy do nowych narodzin, "a śmierci już odtąd nie będzie"
Więcej...

Granice przyzwoitości

Łatwo rozpoznać moment, w którym demokracja zaczyna być fasadą
Więcej...

Najważniejsze miejsce

Prawdziwymi bohaterami współczesności nie są rozkrzyczani politycy, ale matki i ojcowie rodzin
Więcej...

Śpiewajmy kolędy

Czy świąteczne tradycję mają być skazane na zapomnienie?
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Przysmak Majów

Dawniej była podawana przede wszystkim jako napój, dziś kojarzymy ją głównie z tabliczkami kupowanymi w sklepie. Można ją także zrobić własnoręcznie w domu.
Więcej...

Szukaj dobra

Myśli nieczyste są jak ptaki. Niekarmione przez nas przylecą sobie, posiedzą na gałęziach i odlecą dalej
Więcej...

Urlop okolicznościowy

Przepisy prawa pracy określają sytuacje, kiedy pracownik nie może świadczyć pracy, a za ten czas przysługuje mu prawo do wynagrodzenia, takie jak za wykonaną pracę. Takim okresem jest np. urlop okolicznościowy.
Więcej...