Nie do uniesienia?

Macierzyństwo to największy dar dla kobiety – podkreślał bł. Jan Paweł II. Dar ten wzbogaca kobietę, ale jednocześnie wiele od niej wymaga. Dlaczego kobiety nie zawsze potrafią go unieść?

Coraz więcej matek pozostawia swoje nowonarodzone dzieci w szpitalu. Anonimowo. Polskie prawo na to pozwala. Obecnie co roku w takiej sytuacji znajduje się ponad 800 noworodków. Sześcioro maluchów rocznie trafia do okien życia. W Warszawie działają takie okna między innymi: u sióstr loretanek przy ul. Kłopotowskiego na Pradze oraz przy ul. Hożej w Śródmieściu. Najwięcej porzuceń ma miejsce w województwach śląskim i mazowieckim.

Powszechnie się uważa, że kobiety najczęściej podejmują takie decyzje z powodu złych warunków materialnych, braku pracy i braku wsparcia od ojca dziecka. Coraz więcej jest też matek małoletnich, które w obliczu ciąży są bezradne, bo nie znajdują zrozumienia u rodziców i w najbliższym otoczeniu. Do warszawskich szpitali przyjeżdżają młode, niezamężne matki, by urodzić dziecko poza miejscem zamieszkania i w tajemnicy pozostawić je szpitalu.

– Najczęstszą przyczyną porzucania dzieci jest bieda lub samotność – potwierdza jeden z pracowników ośrodka adopcyjnego w Warszawie. Po wprowadzeniu becikowego Biuro Polityki Społecznej zaczęło otrzymywać od ośrodków adopcyjnych informacje o wyłudzeniu tego świadczenia. Coraz więcej matek oddawało dzieci do adopcji zaraz po trzymiesięcznym okresie, który upoważniał je do odebrania tysiąca złotych za urodzenie dziecka.

Porzucane są także noworodki chore, z wadami wrodzonymi. Na taki krok decydują się czasami nawet dobrze sytuowani, wykształceni rodzice. Niepełnosprawne dzieci wydają się dla nich ciężarem nie do uniesienia, czasem przeszkodą w dążeniu do samorealizacji czy osobistych sukcesów.

Zatrważające statystyki mogą sugerować, że zjawisko to jest znakiem naszych czasów. Porzucanie niechcianych dzieci jest jednak znane od zarania dziejów.

Angielski historyk Lionel Rose w oparciu o statystyki, materiały sądowe i sprawozdania lekarzy z dawnych czasów analizował zjawisko dzieciobójstwa w Wielkiej Brytanii w latach od 1800 r. do wybuchu II wojny światowej. W 1758 r. jeden z filantropów doliczył się na ulicach Londynu 2270 podrzutków poniżej jednego roku życia. Podobnie było w dziewiętnastowiecznej Francji, wiktoriańskiej Anglii, carskiej Rosji, a także w międzywojennej Polsce.

Pierwsza oznaka odrzucenia dziecka dawała się zauważyć, kiedy matka odmawiała mu podania piersi. Wtedy rozwiązanie było tylko jedno: oddać dziecko do mamki, czyli kobiety, która je wykarmi razem ze swoim własnym dzieckiem. W XVIII w. powierzanie noworodków płatnym mamkom w zamożnych warstwach społecznych było powszechne. Przyjemność kobiet i ich światowe życie były ważniejsze od dzieci.

Na wsiach śmiertelność noworodków i małych dzieci była bardzo wysoka. Matki musiały sobie jakoś z tym radzić. Broniąc się przed obdarzaniem uczuciem dziecka, którego szanse na przeżycie były niewielkie, wykształcały w sobie mechanizm samoobrony – oziębłość emocjonalną wobec noworodka. W konsekwencji, jeśli rodziło się dziecko ułomne lub matka nie czuła się na siłach, aby je wychowywać, nie miała większych skrupułów, by się go pozbyć.

Historia macierzyństwa pozwala wątpić w powszechny pogląd, który głosi, że instynkt macierzyński jest wrodzony. Ksiądz Romuald Jaworski, przewodniczący Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich uważa, że zamiast mówić o instynkcie macierzyńskim, lepiej używać zwrotu „predyspozycja do macierzyństwa”. I ta jest rzeczą naturalną.


CYWILIZACJA ŚMIERCI

Istnieją jednak uwarunkowania społeczne i kulturowe, które kształtują model macierzyństwa. W wielu krajach Afryki nikogo nie dziwi, że matka zajmuje się dzieckiem do drugiego roku życia. Potem przez jakiś czas zajmuje się nim starsze rodzeństwo, a wkrótce maluch sam pomaga w gospodarstwie.

Wstecz...