x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
sobota, 30 maja 2015

KOMENTARZE

Cuda się zdarzają

Takiego przebiegu wieczoru wyborczego nie spodziewał się chyba nikt
Więcej...

Dobra zmiana

W odpowiednim momencie przyszła społeczna fala domagająca się zmiany, nowego stylu i nowych treści
Więcej...

Nowa Rzeczpospolita

Ostatnie wybory zostały przekształcone w plebiscyt na temat wartości. Co z tego wynika?
Więcej...

Powyborczy remanent

Każdy z nas musi wreszcie zacząć traktować Polskę jak Ojczyznę pisaną przez duże O
Więcej...

Prawdziwa pomoc

Za pieniądze, które kosztuje jeden azylant w Niemczech, można by w Afryce wyżywić cała wioskę
Więcej...

Homoreferendum, czyli cywilizacja śmierci

Wprowadzanie pełnoprawnych małżeństw homoseksualnych bardzo poważnie ograniczy wolność obywateli
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Wychowywać, ale jak?

Nie można, troszcząc się o prawdziwe dobro dziecka, uniknąć karania
Więcej...

Zmiany w zasiłkach pogrzebowych

Od 1 marca 2015 roku obowiązuje nowy, poszerzony krąg osób, którym przysługuje prawo do zasiłku pogrzebowego w przypadku pokrycia kosztów pogrzebu osoby zmarłej.
Więcej...

Niezwykły koper

Pierwsze skojarzenie z koprem włoskim to zwykle herbatka, którą zaparza się niemowlętom na kolkę.
Więcej...