x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
poniedziałek, 20 października 2014

KOMENTARZE

W jedności z Kościołem

Ważnych spraw, którymi żyje w tych dniach Kościół, jest tak wiele, że można im poświęcić zaledwie po kilka zdań. I to tylko niektórym
Więcej...

Życie to nie mecz

Już za chwilę przekonamy się, czy jeszcze potrafimy walczyć o naszą przyszłość
Więcej...

Dworak widzi wszystko

W ramach rewolucyjnej wolności można krytykować i usuwać wszystko
Więcej...

Spory o wiarę i moralność

Można by powiedzieć, że Kościół jest w ciągłym kryzysie – od dwóch tysięcy lat
Więcej...

Biją na alarm

List w obronie rodziny napisało do papieża Franciszka 50 profesorów i wykładowców prawa i psychologii z USA i Europy
Więcej...

Laureaci Totusów

Dla mnie najważniejszy i – nie ukrywam – najbliższy sercu jest Totus w kategorii „Promocja człowieka, praca charytatywna i edukacyjno-wychowawcza”. Poszedł do profesora Zbigniewa Chłapa – lekarza oraz społecznika
Więcej...

Misyjność zamiast rezygnacji

Chodzi nie tyle o to, aby uczelnia była tradycyjna albo postępowa, ile o to, żeby była misyjna
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Dodatek mieszkaniowy

Rodziny, których sytuacja materialna jest trudna, niezależnie od przyczyny, mogą starać się o wsparcie w postaci tzw. dodatku mieszkaniowego.
Więcej...

Poczytaj mi tato

Po kilku odcinkach poświęconych grom językowym, które mogą pomóc uwrażliwić dzieci na bogactwo języka oraz rozwinąć ich kompetencję językową, chciałbym wrócić do kwestii doboru dziecięcych lektur.
Więcej...

Obrzęki

Przed tygodniem pisałam o puchnących nogach, zdarza się jednak, że obrzęk dotyczy tylko jednej kończyny. Przyczyny tego mogą być różne.
Więcej...