x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
poniedziałek, 06 lipca 2015

KOMENTARZE

Nieludzka ustawa

Z dziecka poczętego in vitro posłowie większości sejmowej uczynili narzędzie zaspokojenia pustki ludzi życiowo niespełnionych
Więcej...

"Sukces polskiej wolności"

Takie ustawy, jak ta o in vitro klepnięta przez PO, Jan Paweł II nazywał cywilizacją śmierci
Więcej...

Przepychanie in vitro

Żaden poważny ginekolog nie twierdzi, że „in vitro leczy niepłodność”
Więcej...

JOW-y i co dalej?

JOW-y dają stabilność polityczną, ale nie są sprawiedliwe w naszym rozumieniu sprawiedliwości
Więcej...

Niebezpieczna księga

Nieraz wrogowie Biblii lepiej zdają sobie sprawę z mocy Słowa niż wierzący
Więcej...

Łukaszenka i Tito

Utrwalenie białoruskiej państwowości ma ciągle kluczowe znaczenie dla polskiej racji stanu
Więcej...

Imigracja, ale jaka?

Jeśli nie ściągniemy do kraju rodaków, ich miejsce zajmą inni
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Wczoraj Irlandia, jutro my?

Kościół milczy? Raczej tak. Rzadko przypomina, że preferencje homoseksualne są neutralne, ale czyny grzeszne.
Więcej...

Owocowe orzeźwienie

Płynny sorbet, lodowy koktajl, mrożony napój – jest wiele sposobów, by opisać granitę, tradycyjny deser wywodzący się z Sycylii.
Więcej...

Dodatki mieszkaniowe

Osoby, które osiągają niższe dochody, mogą starać się o tzw. dodatek mieszkaniowy. Przysługuje on na okres sześciu miesięcy, a we wniosku należy wykazać dochody za okres poprzedzający – trzy miesiące kalendarzowe przed złożeniem wniosku.
Więcej...