x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
czwartek, 02 października 2014

KOMENTARZE

Przyszłość w paciorkach

Intencji modlitewnych na tegoroczny październik z pewnością nam nie zabraknie
Więcej...

Studenci do nauki

Dobre uczelnie to w przyszłości dobrzy naukowcy, co oznacza modernizacyjny impuls dla gospodarki
Więcej...

Odważny marsz

Pro-liferów wolność nie dotyczy?
Więcej...

Ultrakatolickie poglądy

Minister mógłby być masonem, członkiem międzynarodówki gejowskiej, ale być ekspertem biskupów? Ooo, to coś doprawdy niestosownego
Więcej...

ECI, czyli koniec neutralności

Organizatorzy petycji "Jeden z Nas" pokazali, że cywilizacja chrześcijańska w Europie żyje
Więcej...

Więcej, ale mniej

Dyrektorzy przedszkoli wciąż główkują, jak zoptymalizować zajęcia dodatkowe "za złotówkę"
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Lepiej powiedzieć mniej czy więcej?

Na jedną uwagę krytyczną wobec dziecka małego powinno paść pięć ocen pozytywnych
Więcej...

Bakteryjne zapalenie gardła

Pobyt najmłodszych w żłobku czy przedszkolu naraża je na kontakt ze znacznie większą niż na spacerach ilością bakterii – także tych, które noszą bezpiecznie ich koledzy w jamie ustnej.
Więcej...

Borowik czy podgrzybek?

Suszone, marynowane, duszone, w zupie albo pierogach, do mięsa i ziemniaków – zastosowań grzybów jest wiele.
Więcej...