x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
środa, 03 września 2014

KOMENTARZE

Jesienna ofensywa

Gdyby z urzędem przewodniczącego Rady Europejskiej wiązała się realna władza, to ubiegaliby się o nią tej miary europejscy przywódcy, co Angela Merkel, David Cameron czy Francois Hollande
Więcej...

Medialny rachunek sumienia

Dziś bardziej niż kiedykolwiek potrzeba, by katolicy mądrze korzystali z mediów
Więcej...

Samotność bezbronnych

Bliskowschodni chrześcijanie są zdominowaną mniejszością, której obrona należy do kategorii odpowiedzialności humanitarnej i praw człowieka, a nie wypraw krzyżowych
Więcej...

Efekt Tuska

W strukturach unijnych awansują tylko ci wschodnioeuropejczycy, którzy gwarantują, że umieją wyczuć, kiedy milczeć, a kiedy nie
Więcej...

Postmodernistyczni barbarzyńcy

Jak to możliwe w XXI wieku, że wracamy do praktyk ze starożytnego Rzymu, w którym noworodki, dzieci kalekie czy upośledzone wrzucano do Tybru?
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Upomnienie

Każdy wierzący ma prawo upominać braci w wierze, kiedy dostrzega, że idą w stronę piekła
Więcej...

Alergia na metale

Czasem prosta alergia na metale może utrudniać ludziom pracę zawodową, a nawet codzienne funkcjonowanie.
Więcej...

Ustawa o prawach konsumenta

Po wejściu w życie ustawy o prawach konsumenta, prawa kupujących i obowiązki sprzedających będą identyczne w całej Unii Europejskiej.
Więcej...