x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
piątek, 22 sierpnia 2014

KOMENTARZE

Kościół przyszłości

Kościół w wymierającej Europie potrzebuje jak tlenu światła z Azji
Więcej...

Ksiądz niepokorny?

Księża, których dziś media nazywają „niepokornymi”, przypominają właśnie tamtych „patriotów”, którzy dawali dowody przywiązania do słusznej idei i słusznej władzy
Więcej...

Szukanie kandydata

Abdykacja Jarosława Kaczyńskiego stwarza ciekawą sytuację. Nie ma nikogo, kto w sposób naturalny byłby kandydatem nr 2
Więcej...

Głupich nie sieją

Nowa postsowiecka Rosja szuka dziś nowych użytecznych idiotów. Tym razem szuka ich na prawicy
Więcej...

Tematy zaskakujące

W Izraelu istnieje muzeum pamięci Yad Vashem, gdzie Niemcy mogą oddać cześć Żydom pomordowanym przez swoich przodków, ale nie znam takiego miejsca w Polsce, które by upamiętniało półtora miliona pomordowanych polskich katolików
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Nie kontroluj

Dziecko musi samo na swoich błędach nauczyć się życia. Rodzice nadmiernie kontrolujący stają się jedynie wścibscy i nic nie zyskują.
Więcej...

Umowa o dzieło na macierzyńskim

Przepisy prawa nie zabraniają wykonywania pracy w trakcie przebywania na urlopie macierzyńskim. Zatrudnienie zatem nie spowoduje utraty prawa do urlopu i zasiłku macierzyńskiego, tak jak jest w przypadku zasiłku chorobowego.
Więcej...

Dieta alergika

Alergia pokarmowa to nieprawidłowa reakcja organizmu na składniki pożywienia, uwarunkowana wrodzonymi mechanizmami. Najczęstsza u dzieci jest alergia na białka mleka krowiego.
Więcej...