x

Analogiczny do... - o połączeniach przymiotników z rzeczownikami

Związek rządu to taki typ relacji między wyrazami, kiedy jeden z nich narzuca drugiemu określoną, stałą (a przy tym inną niż własna) formę gramatyczną.
Pisząc o tego typu połączeniach z perspektywy poprawnościowej, najczęściej rozważa się różnorakie problemy związane z używaniem czasowników, a właściwie konstrukcji złożonych z czasowników oraz wyrazów je określających. Temat ten pojawiał się również w moich tekstach, a ze względu na częstość błędów w tym zakresie przyjdzie jeszcze do niego wrócić. Dziś jednak kilka słów o innym typie połączeń realizujących związek rządu.

Jeśli przyjrzymy się połączeniom rzeczowników z przymiotnikami, to zauważymy, że nie zawsze wyrazem nadrzędnym jest rzeczownik. Istnieje stosunkowo liczna grupa przymiotników, które wymagają rzeczowników lub zaimków – zwykle poprzedzonych przyimkami – w określonych formach. Często spotykane błędy w tym zakresie dotyczą wyboru niewłaściwego przyimka lub też nieodpowiedniej formy rzeczownika. Poniżej kilka przykładów z krótkimi kontekstami.

„Analogiczny” – zacznijmy od przypomnienia, że przymiotnik ten znaczy tyle, co `podobny do kogoś / czegoś; zbieżny z kimś / czymś`, a nie: `identyczny z kimś / czymś; taki sam jak ktoś / coś`. To drugie, nowe znaczenie jest już dość rozpowszechnione, ale ciągle uważa się je za błędne. Właściwe połączenie to „analogiczny do czegoś” (a nie: *„analogiczny z czymś”), np.: Obecny poziom wydobycia węgla jest analogiczny do poziomu sprzed dziesięciu lat.

„Identyczny” – w poprzednim akapicie pojawiło się poprawne połączenie „identyczny z kimś / z czymś”. Często jest ono zastępowane niepoprawnym: *„identyczny jak ktoś / coś” albo również niezgodnym normą *„identyczny do kogoś / czegoś”. Oto przykład właściwe skonstruowanego zdania: On jest wprost identyczny ze swoim ojcem!

„Konieczny” – w tym przypadku przyimek zależy od kontekstu, a konkretnie od typu i znaczenia rzeczownika. Poprawne są konstrukcje: „konieczny dla kogoś” (a nie: *„konieczny komuś”), np. To lekarstwo jest konieczne dla dziecka, oraz: „konieczny do czegoś” (a nie: *„konieczny dla czegoś”), np. Ten składnik jest konieczny do uzyskania końcowego efektu.

„Niesprawiedliwy” – ten przymiotnik może występować w trzech połączeniach: „niesprawiedliwy dla kogoś”, „niesprawiedliwy w stosunku do kogoś” lub (w nieco innym znaczeniu) „niesprawiedliwy w czymś”. Ważne, by nie używać go w konstrukcjach *„niesprawiedliwy wobec kogoś” oraz *„niesprawiedliwy względem kogoś”.

Jak widać, połączenia przymiotników z zależnymi od nich rzeczownikami niejednokrotnie są dość trudne, za tydzień więc kolejna ich grupa.


dr Tomasz Korpysz
Idziemy nr 47 (324), 20 listopada 2011 r.
Wstecz...
wtorek, 05 maja 2015

KOMENTARZE

Znaki wolności

Rola św. Jana Pawła II w naszej drodze do wolności była rolą Mojżesza
Więcej...

Pobożność ludowa

Egzystencjalnej głębi wiary naszych mam i babć mógłby pozazdrościć niejeden uczony teolog
Więcej...

Jeśli zapomnę o Tobie...

Jeśli ze świadomości historycznej Zachodu zaczynają znikać oczywistości – nic dziwnego, że w ich miejsce pojawiają się absurdy
Więcej...

Dziwna kampania

Po tegorocznych wyborach wiele spraw będzie wyglądało inaczej
Więcej...

Bogactwo a wiara

Można wszystko mieć, a czuć się ubogim. Można nie mieć ani grosza, a czuć się bogatym
Więcej...

Odważnie z Maryją

Kto zawierza swoje życie Maryi, nie tyle ucieka od świata, ile aktywnie angażuje się w życie Kościoła i społeczeństwa
Więcej...

CO? Gdzie? Kiedy?

Facebook

Modlitwa w drodze

PORADY

Dziecięcym okiem

Jaką dietę najlepiej stosować u małego dziecka? Mądrych zaleceń może być wiele, lecz niektóre z nich w zderzeniu z rzeczywistością nie są wcale proste do wykonania.
Więcej...

Nazwy ulic i kościołów

W pierwszym odcinku cyklu ortograficznego, przed dwoma tygodniami, pisałem o zasadach używania wielkich liter w nazwach geograficznych.
Więcej...

Pro domo sua

Pierwszym obowiązkiem dziennikarza jest przekazywanie prawdy. „Prawdy, która was wyzwoli”. Prawdy, która ułatwia komunikację i wzmacnia wspólnotę między ludźmi.
Więcej...