Superpaństwo Europa

Polityka unijnego solidaryzmu i wyrównywania szans wyraźnie dobiega końca. Co to oznacza dla takich „dużych średniaków”, jak my? – pyta Krzysztof Ziemiec.

Zawirowania w Grecji i wokół całej strefy euro każą zadawać pytanie: co dalej? Zdania są podzielone, zarówno w gronie unijnych przywódców, jak i obserwatorów. W polskiej prasie zauważalny jest w ostatnich dniach ton nawołujący do jeszcze ściślejszej integracji, cokolwiek miałoby to oznaczać. „Albo polityczna integracja Unii, albo chaos” – to tylko pierwsze z brzegu hasło z ostatnich wydań.

Nie ulega wątpliwości, że Unia w obecnym kształcie przeżywa kryzys. Widać też, że nie ma zgody, aby jakiś wspólny plan miałby zadowolić wszystkich. Kraje silne i chcące dominować nie widzą powodu, aby ciągle dotować i ciągnąć słabeuszy. Polityka unijnego solidaryzmu i wyrównywania szans wyraźnie dobiega końca! Co to oznacza dla takich „dużych średniaków” jak my?

Ano właśnie! Teoretycznie lepiej byłoby się znaleźć w tzw. twardym jądrze, które podejmuje decyzje. Bo nie ma wątpliwości, że jak na razie jesteśmy poza nim. Tylko czy ktoś nas tam chce, czy my się tam nadajemy i jakie mamy propozycje? A przede wszystkim: czy my tego chcemy i na jakich warunkach? Chciałbym poznać pogląd na tę sprawę naszych czołowych polityków – ale ci milczą! Albo się ukryli (i w skrytości układają koalicję) albo nie mają nic do powiedzenia i jadą na „europejskiej fali”, albo są zajęci własnymi – czytaj: partyjnymi – problemami. A przecież w obliczu nieuchronnych zmian i pukającego do drzwi kryzysu należałoby podyskutować o kluczowych sprawach dla naszej przyszłości.

Pomysł silnego europaństwa teoretycznie może być pociągający. Tylko ono byłoby w stanie konkurować z Dalekim Wschodem, Ameryką czy stawiać czoła energetycznym planom Rosji. Ale na jakich warunkach miałoby ono powstać? Jakie kryteria przyjąć? Czyj głos i jak miałby się liczyć? Z jednej strony widać, że blokująca wszystkie zmiany Grecja (czy ktokolwiek inny) to ciągle zaciągnięty hamulec dla całej strefy. Z drugiej strony, pewnie tak jednoznacznie byśmy o tym nie myśleli, gdyby to dotyczyło nas. Polacy już nieraz słyszeli, że nie wykorzystali okazji, aby milczeć. Nikt w UE też nie chce, aby to Polska próbowała nadawać ton. W czasie naszej prezydencji nikt nas nawet nie prosił o jakiekolwiek mediacje w tych sprawach.

Wróćmy do superpaństwa: istnieje wszak uzasadniona obawa, że zdominowana przez lewicowo-liberalnych polityków Bruksela wprowadziłaby zamiast prostych zasad czystego kapitalizmu kolejne regulacje. Zmusiłaby niektórych do ograniczenia samostanowienia, co w istocie groziłoby nam marginalizacją. Już teraz widać, że obecny w UE dwugłos niemiecko-francuski to symbol dominacji największych państw, a nie zasady uzgadniania wszystkiego ze wszystkimi.

Kilku polityków zaproponowało ostatnio, aby wykorzystać obecny kryzys i teraz właśnie przyjąć euro! Choć to zupełnie nierealne, a okoliczności każą się mocno zastanawiać nad akcesem do strefy euro w ogóle. Sytuacja gospodarcza pokazuje bowiem, że posiadanie własnej waluty jest dla nas korzystniejsze, bo daje możliwość pobudzania gospodarki. W ten sam sposób przed 10 laty odbudowała po kryzysie swoją gospodarkę Argentyna. A teraz mogłaby to samo zrobić Grecja, która stałaby się bardziej konkurencyjna.

Ale jest jeszcze inne niebezpieczeństwo superpaństwa. Gdy kryzys minie – a kiedyś musi – to może z tego wszystkiego zostać tylko projekt europejskiego państwa laickiego, zakazującego wielu spraw i postaw, do których my jesteśmy przywiązani. Restrykcje mogą dotyczyć – kto wie, bo historia pokazuje, że to jest możliwe – nawet wszelkich narodowych i patriotycznych symboli, bo będziemy mieli jedno superpaństwo… A to gdzie jak gdzie, ale w Europie na pewno po jakimś czasie doprowadzi do wrzenia narodów, z czym mieliśmy do czynienia choćby na początku XX wieku. Warto o tym dyskutować już dziś, bo jutro może już nie być na to czasu ani możliwości.


Krzysztof Ziemiec
Idziemy nr 46 (323), 13 listopada 2011 r.
Wstecz...